Ρύθμιση οφειλών μέσω του Κώδικα Δεοντολογίας

Ποιοι μπορούν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους μέσω του Κώδικα Δεοντολογίας

Ένας δανειολήπτης, ή ένας εγγυητής οφειλών, μπορεί να υποβάλει αίτηση, για τη ρύθμιση των οφειλών του, βάσει της Διαδικασίας Επίλυσης Καθυστερήσεων (ΔΕΚ) του Κώδικα Δεοντολογίας Δανειοληπτών.

Η ρύθμιση οφειλών σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας αφορά κάθε είδους οφειλή προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, εκτός από αυτές που έχουν, ήδη, καταγγελθεί πριν από την 1.1.2015 και υπερβαίνουν:

• Το ποσό των 1.000 ευρώ στην περίπτωση που ο δανειολήπτης είναι φυσικό πρόσωπο. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο άθροισμα των οφειλών του δανειολήπτη προς το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα.

Πρέπει να υποβληθεί χωριστή αίτηση σε κάθε χρηματοδοτικό φορέα.

Για τη διαδικασία αυτή, χρειάζονται οι προσωπικοί κωδικοί πρόσβασης στο Taxisnet.

Ο Κώδικας Δεοντολογίας ισχύει για όλους τους ενεχόμενους – πρωτοφειλέτες – συνοφειλέτες –  εγγυητές (εφεξής δανειολήπτες), που έχουν δανειακές συμβάσεις, για τα ακόλουθα προϊόντα:

• Καταναλωτικά δάνεια,
• Στεγαστικά δάνεια,
• Πιστωτικές κάρτες.

Οι λύσεις που παρέχει ο Κώδικας Δεοντολογίας μπορεί να είναι η προσωρινή, ή η οριστική διευθέτηση των δανείων. Ως διευθέτηση δανείων θεωρείται μία ρύθμιση οφειλών, που μπορεί να περιλαμβάνει π.χ. επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής δανείου, μειωμένη δόση πληρωμής, προσωρινή καταβολή μόνον τόκων, διαχωρισμό της οφειλής, μέχρι και διαγραφή μέρους της συνολικής οφειλής.

Το πιστωτικό ίδρυμα μπορεί να μην ξεκινήσει τη διαδικασία, γιατί χαρακτηρίζει τον δανειολήπτη μη επιλέξιμο:

• Όταν οι οφειλές βρίσκονται σε εξωδικαστική διαδικασία ρύθμισης και για το χρονικό διάστημα έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας, ως άκαρπης για οποιονδήποτε λόγο.
• Όταν έχει υπογραφεί σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών.
• Όταν ο δανειολήπτης, ή το πιστωτικό ίδρυμα, ή άλλος πιστωτής έχει υποβάλει αίτηση για κήρυξη το δανειολήπτη, σε πτώχευση και για το χρονικό διάστημα έως μη τυχόν απόρριψή της.
• Όταν ο δανειολήπτης έχει υποβάλει αίτηση για υπαγωγή σε διαδικασία του Ν.3588/2007, του Ν.3869/2010, του Ν.4605/2019, ή του Ν.4469/2017, η οποία εκκρεμεί, ή για την οποία εκκρεμεί η έκδοση δικαστικής απόφασης, ή η ίδια διαδικασία, ή όταν ο δανειολήπτης έχει υπαχθεί στη διαδικασία του άρθρου 68 του Ν.4307/2014, η οποία εκκρεμεί.
• Όταν ο δανειολήπτης έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για φοροδιαφυγή, νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, υπεξαίρεση, εκβίαση, πλαστογραφία, δωροδοκία, δωροληψία, λαθρεμπορία, καταδολίευση δανειστών, χρεοκοπία, ή απάτη, σε βαθμό κακουργήματος.
• Όταν ο δανειολήπτης είναι νομικό πρόσωπο που έχει τεθεί σε εκκαθάριση.
• Όταν υπάρχουν απαιτήσεις έναντι δανειολήπτη, κατά του οποίου τρίτοι πιστωτές έχουν κινήσει δικαστικές ενέργειες για την εξασφάλιση προς αυτούς χρεών.

Το πιστωτικό ίδρυμα υποχρεούται να εντάξει τον δανειολήπτη στο Στάδιο 3 (Αξιολόγηση των οικονομικών στοιχείων) της Διαδικασίας Επίλυσης Καθυστερήσεων, εφόσον αυτός προσέλθει και υποβάλει, με δική του πρωτοβουλία, την πληροφόρηση που απαιτεί ο Κώδικας Δεοντολογίας για την αξιολόγηση της ικανότητας αποπληρωμής των οφειλών του δανειολήπτη, εκτός εάν συντρέχει μία εκ των παραπάνω περιπτώσεων.

Διαδικασία ένταξης στον Κώδικα Δεοντολογίας

Ο δανειολήπτης (και οι εγγυητές των οφειλών του), μπορούν να ακολουθήσουν τα παρακάτω βήματα:

• Μπαίνουν στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Κώδικα Δεοντολογίας και δημιουργούν αίτηση (με χρήση κωδικών taxisnet). Κάθε αίτηση θα είναι προς ένα μόνο χρηματοδοτικό φορέα.
• Εφόσον έχει προηγηθεί ενημέρωση της πλατφόρμας από το ίδρυμα για την επίδοση της «Ειδοποίησης», ο δανειολήπτης μπορεί να ενημερωθεί από την σχετική επιλογή, στο μενού, για την ύπαρξη της ειδοποίησης. Σε περίπτωση που υπάρχουν νέες ειδοποιήσεις, εμφανίζεται μια κόκκινη ένδειξη, που τις υποδεικνύει.
• Εγκρίνουν την άρση τραπεζικού απορρήτου.
• Αντλούνται δεδομένα και συμπληρώνονται στοιχεία που δεν υπάρχουν ήδη.

Τα στοιχεία που συμπληρώνει ο δανειολήπτης (έσοδα – έξοδα του ίδιου και των μελών της οικογένειας που κατοικούν στο ίδιο σπίτι) καθώς και τα έγγραφα που επισυνάπτει, πρέπει να είναι πλήρη και αληθινά. Σε περίπτωση ελλιπούς συμπλήρωσης των στοιχείων αυτών, τότε το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα δύναται να κατατάξει το δανειολήπτη και τον εγγυητή στην κατηγορία του μη συνεργάσιμου δανειολήπτη. Αυτό σημαίνει ότι δεν συνεργάζεται για την παροχή των απαιτούμενων πληροφοριών, με σκοπό να διαπιστωθεί αν όντως έχει οικονομική αδυναμία, ή αποτελεί στρατηγικό κακοπληρωτή. Μια τέτοια ανεπιθύμητη εξέλιξη θα δυσχεραίνει τη θέση του δανειολήπτη, καθώς θα διακόψει την διαδικασία ένταξής του στον Κώδικα Δεοντολογίας.

Εφόσον ο δανειολήπτης είναι συνεργάσιμος, ακολουθούνται τα παρακάτω βήματα:

• Ο δανειολήπτης υποβάλει οριστική αίτηση.
• Η αίτηση αξιολογείται από το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα.
• Μετά την αξιολόγηση κάθε ίδρυμα παρέχει, προς τον δανειολήπτη που θεωρείται συνεργάσιμος, πρόταση μιας, ή περισσότερων εναλλακτικών λύσεων ρύθμισης και αν καμία εξ αυτών δεν συμφωνηθεί, λύση/εις οριστικής διευθέτησης.
• Η πρόταση ρύθμισης αξιολογείται από το δανειολήπτη, ο οποίος επιλέγει αν θα την αποδεχτεί, ή αν θα την απορρίψει, ή αν θα προτείνει εναλλακτική αντιπρόταση εντός δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών.
• Εφόσον ο δανειολήπτης κάνει αντιπρόταση, το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα οφείλει να την αξιολογήσει εντός ενός μηνός από την παραλαβή της και

(α) είτε να συναινέσει με την αντιπρόταση,

(β) είτε να απαντήσει με «γραπτή επικοινωνία» ότι την απορρίπτει και ότι παραμένει ενεργή η αρχική του πρόταση, με τη βασική σχετική τεκμηρίωση,

(γ) είτε να υποβάλει νέα πρόταση, η οποία είναι η τελική.

Εύλογες δαπάνες διαβίωσης

Οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης προσδιορίζουν τα έξοδα, που είναι αποδεκτό να έχει μια οικογένεια για να ζήσει επαρκώς. Αφού καλυφθούν οι δαπάνες αυτές, το οποιοδήποτε ποσό περισσεύει, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αποπληρωμή των χρεών προς τράπεζες και διαχειριστές δανείων.

Το κατά πόσο μια δαπάνη είναι εύλογη (δηλαδή αν είναι όντως ανελαστική και θα πρέπει υποχρεωτικά να καλύπτεται) προκύπτει με 2 τρόπους:

1. Από τον πίνακα εύλογων δαπανών διαβίωσης της ΕΛΣΤΑΤ,  ο οποίος θέτει κάποια όρια ποσών σε ευρώ.
2. Αν ξεπερνά τα ποσά του πίνακα ΕΛΣΤΑΤ, τότε θα πρέπει να αποδεικνύεται με συγκεκριμένα τεκμήρια/έγγραφα.

Σημειώνεται ότι, στη διαδικασία ρύθμισης ενός δανείου, η τράπεζα/διαχειριστής δανείου ενδέχεται να μη δεχθεί το ποσό που περισσεύει και να ζητά μεγαλύτερο ποσό. Αυτό μπορεί να συμβεί διότι το περίσσευμα δεν αρκεί για να φτάσει τουλάχιστον στο ποσό που θα λάμβανε η τράπεζα/διαχειριστής δανείου, εάν ρευστοποιούνταν η περιουσία του οφειλέτη, συνοφειλετών, εγγυητών . Αυτή είναι η Αρχή μη χειροτέρευσης πιστωτή.

Λύσεις που μπορούν να προταθούν

Tα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούν να αναρτήσουν στην Πλατφόρμα κατά την αρχική και την τελική πρότασή τους διάφορους τύπους λύσεων, ή συνδυασμό αυτών. Οι λύσεις που μπορεί να προταθούν για τη ρύθμιση των οφειλών είναι προκαθορισμένες και μπορεί να προταθεί η ταυτόχρονη εφαρμογή παραπάνω της μιας λύσης. Αυτές είναι:

Βραχυπρόθεσμες ρυθμίσεις:  Έχουν διάρκεια έως και δύο έτη και αφορούν περιπτώσεις  όπου οι δυσκολίες αποπληρωμής κρίνονται, βάσιμα, προσωρινές. Αυτές περιλαμβάνουν:

• Κεφαλαιοποίηση Ληξιπρόθεσμων Οφειλών,
• Τακτοποίηση Ληξιπρόθεσμων Οφειλών,
• Μειωμένη Δόση Μεγαλύτερη των Οφειλόμενων Τόκων,
• Καταβολή μόνο Τόκων,
• Μειωμένη Δόση Μικρότερη των Οφειλόμενων Τόκων,
• Περίοδο Χάριτος.

Μακροπρόθεσμες ρυθμίσεις:  Έχουν διάρκεια μεγαλύτερη των δύο (2) ετών, με στόχο τη μείωση της τοκοχρεωλυτικής δόσης, ή/και της δανειακής επιβάρυνσης, λαμβάνοντας υπόψη συντηρητικές παραδοχές για την εκτιμώμενη μελλοντική ικανότητα αποπληρωμής του δανειολήπτη, μέχρι τη λήξη του προγράμματος αποπληρωμής. Αυτές περιλαμβάνουν:

• Μείωση Επιτοκίου,
• Παράταση Διάρκειας,
• Διαχωρισμός Οφειλής
• Μερική Διαγραφή Οφειλής.

Λύσεις Οριστικής Διευθέτησης: Ως λύση οριστικής διευθέτησης ορίζεται οποιαδήποτε μεταβολή του είδους της συμβατικής σχέσης μεταξύ ιδρύματος και δανειολήπτη, ή ο τερματισμός αυτής, με στόχο την οριστική τακτοποίηση της απαίτησης του ιδρύματος έναντι του δανειολήπτη. Η λύση αυτή μπορεί να συνδυάζεται με παράδοση (εθελοντική) στο ίδρυμα των πραγμάτων επί των οποίων έχει συσταθεί εμπράγματη ασφάλεια προς μείωση του συνόλου της απαίτησης, ή ακόμα και με οικειοθελή εκποίηση των πραγμάτων επί των οποίων έχει συσταθεί εμπράγματη ασφάλεια προς τακτοποίηση της απαίτησης. Τέτοιες λύσεις είναι:

• Λοιπές Εξωδικαστικές Ενέργειες,
• Εθελοντική Παράδοση Ενυπόθηκου Ακινήτου,
• Μετατροπή σε Ενοικίαση/Χρηματοδοτική Μίσθωση,
• Εθελοντική Εκποίηση Ενυπόθηκου Ακινήτου,
• Διακανονισμός Απαιτήσεων,
• Ολική Διαγραφή Οφειλής.

Η ρύθμιση οφειλών επιτυγχάνεται, μέσω διαπραγμάτευσης μεταξύ πιστωτή και δανειολήπτη. Η τράπεζα, ή ο διαχειριστής δανείου δεν είναι δυνατό να λάβει από όλους τους ανωτέρω εμπλεκόμενους  χρήματα που είναι λιγότερα από την αξία ρευστοποίησης όλων των περιουσιακών στοιχείων τους.